Murakabe ve Muhasebe

İnsanın dünyevi kazancı nasıl hesap kitap gerektiriyorsa, ruhunun hesabı da öyle titizlik ister. İmam Gazali, bu eserinde ticaretin dilinden yola çıkarak ahiret yolculuğunun muhasebesine ışık tutuyor. Nasıl ki bir tüccar ortağına emanet ettiği malın hesabını sormadan rahat edemez, akıllı bir mümin de her anını, her davranışını gözden geçirmeden geçirirse büyük bir kayıp içindedir. Çünkü her soluk, ebedi saadete açılan bir fırsattır; boşa harcanan her nefes, sonsuz bir hazineyi kaybetmek demektir. Gazali, Kur’an’ın "Nefsini arındıran kurtulmuştur" uyarısını hatırlatarak, insanın kendi iç dünyasıyla yüzleşmesini bir zorunluluk olarak sunuyor. Sabahın ilk ışıklarıyla başlayan bu hesaplaşma, adımların, niyetlerin ve hatta suskunlukların bile sorgulanmasını gerektirir. Zira gaflet, en büyük zarardır. Akıllı olan, bu kaybı göze almaz; her gün bir saatini bile olsa, nefsini sorgulamaya ayırır. Çünkü gerçek.