İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı

19. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu’nun kaderini yeniden çizen, sancılı ama bir o kadar da belirleyici bir dönem olarak karşımıza çıkıyor. Tanzimat’la başlayan modernleşme süreci, imparatorluğun son kırk yılına damgasını vurarak, merkeziyetçi bir yapıdan anayasal monarşiye uzanan köklü bir dönüşümü tetikledi. Bu geçiş, sadece siyasi kurumları değil, eğitimden maliyeye, basından hukuka kadar pek çok alanda Cumhuriyet’in temellerini attı. Osmanlı’nın son nesil aydınları, doktorları, mühendisleri ve hukukçuları, genç Türkiye’nin ilk kadrolarını oluşturdu. Cumhuriyet, bir Orta Çağ toplumuyla değil, modernleşme çabalarının izlerini taşıyan bir mirasla yola koyuldu. Bugün Türkiye’nin kurumlarındaki güçlü yanlar da zayıflıklar da, bu sancılı geçişin izlerini taşır. İlber Ortaylı, 19. yüzyılın karmaşık dinamiklerini mercek altına alarak, imparatorluğun en hareketli ama bir o kadar da yorucu asrını anlamamızı.