Ayıntablı Mahremi Divanı

Antep, Osmanlı'nın son dönemlerinde yetiştirdiği değerli isimlerle Türk kültür ve sanatında önemli bir yer edinmiştir. 14. yüzyılda burada doğan tarihçi Bedrettin Ayni, eserlerinde şehrin ilim ve irfan dolu geçmişine dikkat çeker. O dönemde Antep, ilim yuvaları ve bilginleriyle "Küçük Buhara" olarak anılır, bu da bölgenin kültürel zenginliğini gözler önüne serer. 16. yüzyıldan itibaren Osmanlı şairleri arasında Antepli isimlere rastlanır; klasik tezkirelerde 26 şair yer alırken, yerel kaynaklar üzerinden yapılan araştırmalar bu sayının 117’ye kadar çıktığını gösterir. Bu durum, Antep’in şiir geleneğindeki derinliği ve Osmanlı coğrafyasındaki etkisini kanıtlar. 19. yüzyılda ise şehir, tasavvufi hayatın merkezi haline gelir; Hamdi Baba, Enderi, Halil Baba gibi isimler dönemin manevi atmosferini şekillendirir.