Varlık ve Akıl & Aristoteles ve Farabi’de Burhan Teorisi

Felsefenin özü, varlığı olduğu gibi kavramaya çalışmaktır; burhan teorisi de bu çabanın sistemli bir ifadesidir. Varlık olmadan düşünce temelsiz kalır, akıl da belirli bir yapıya sahip değilse felsefe mümkün olmaz. İnsan aklı, sınırları içinde bilmeye meyleden bir güçtür; varlığı nasıl anlayacağı, ona nasıl nüfuz edeceği ise burhan teorisinin temel sorunudur. Bu teori, akıldan varlığa ve varlıktan akla uzanan bir yolculuğun adıdır: varlığı anlamak, onda kalabilmek ve sonra yeniden kendine dönmek. Burhan, akıl ile varlık arasında kurulan bir köprüdür; bir ucu düşünen zihne, diğer ucu mükemmel olana uzanır. Meşşai filozoflar, bu köprüde yürüyen aklın taşıyıcısı olan ruhu temsil eder. Köprünün bir ucunda bizden önce gelen varlık, diğer ucunda ise bizden sonra gelen akıl yer alır. Bu nedenle, önce geleni önde, sonrakini sonda ele almak gerekir. Varlığı doğru anlamak, onun izini süren ustaların yolundan gitmeyi.