Türkistan’ın Milli Uyanışında Özbek Cedidciler Abdurrauf Fıtrat Örneği

Türkistan, tarih boyunca medeniyetlerin beşiği olarak parladı; ne var ki 16. yüzyıldan itibaren yaşanan duraklama, 19. yüzyılda bölgenin sömürgeleşmesiyle derin bir kırılmaya dönüştü. Bu çalkantılı dönemde, Türkistan’ı yeniden ayağa kaldırmak için çeşitli arayışlar ortaya çıktı: cedidcilik, eğitim seferberliği, ilerlemeci düşünceler ve ıslah hareketleri... İslam dünyasının dört bir yanında benzer çabalar yaşanırken, Türkistan’daki aydınların mücadelesi çoğu zaman gölgede kaldı. Oysa bu topraklarda doğan sorunlara en yakın çözümler de yine burada yeşerdi. Özellikle Özbek aydınları, milli bir bilinçle hareket ederek değişimin öncüsü oldular. Bu isimlerden biri, Buharalı Abdurrauf Fıtrat’tır. Onun, Türkistan ve genel olarak İslam dünyası için öngördüğü modernleşme ve yenilenme fikirleri, dönemin ruhunu yansıtan önemli bir mirastır. Seyfettin Erşahin’in çalışması, Fıtrat’ın düşüncelerini mercek altına alarak,.