Türk-İslam Düşünce Tarihinde Sosyali Düşünme Geleneği ve Milli İnşacı Türk Sosyologları

Osmanlı İmparatorluğu'nun on yedinci yüzyılı, derin bir sorgulamanın başlangıcı oldu. Toplum, değişimin ayak seslerini duyuyor, ancak bu dönüşümün getirdiği sonuçların umut vaat etmediğini seziyordu. "Neler değişti?", "Neden böyle oldu?" soruları zihinleri meşgul ederken, verilen yanıtlar hep aynı noktaya işaret ediyordu: Eski düzen, yani "Kanun-i Kadim" bozulmuştu. Peki, bu düzen nasıl yeniden tesis edilebilirdi? Geçmiş, sadece bir özlem kaynağı mıydı? Aslında insanlar, bugünün eksik bıraktığı değerlere duydukları hasretle mazinin belirli bir dönemine sığınıyordu. Kimse geçmişin zorluklarını değil, o günün sunduğu adalet, huzur ve erdemleri arzuluyordu. Oysa sorun, iç dinamiklerden çok dış dünyada yaşanan köklü değişimlerdeydi. Batı'nın dönüşümü ya göz ardı ediliyor ya da imparatorluğun gururu, bu gerçekleri görmeyi engelliyordu. Zeki Arslantürk'ün çalışması, bu karmaşık süreci anlamlandırmaya çalışan.