Türk Dış Siyasetinde Kuzey Kafkasya & Siyasi Muhacereti (1920-1971)

19. yüzyılın ortalarından itibaren Kuzey Kafkasya’nın dağlık bölgelerinde yaşayan Çerkesler, Adigeler, Abhazlar ve diğer yerel topluluklar, uzun süren savaşların ardından anayurtlarını terk etmek zorunda kaldı. Bu kitlesel göç, bölgenin tarihinde derin izler bıraktı ve diaspora kavramının en çarpıcı örneklerinden birine dönüştü. Günümüzde dünyanın dört bir yanına yayılan bu halkların en yoğun olarak yaşadığı ülke ise Türkiye oldu. Tarih boyunca Çerkeslerin Ortadoğu’daki varlığı, köle ticaretiyle başlayan karmaşık bir sürecin parçasıydı. Mısır’da kurulan Memlük Devleti, Kuzey Kafkasya dışında Çerkes kimliğinin siyasi bir güç olarak öne çıktığı nadir örneklerden biriydi. Ancak asıl büyük kopuş, 19. yüzyılın ikinci yarısında yaşanan Kafkas-Rus savaşlarının ardından geldi. Yenilgiyle sonuçlanan bu mücadele, on binlerce insanın zorunlu sürgününe yol açtı. Arsen Avagyan’ın çalışması, bu trajedinin izlerini.