Toplumsalı Yeniden Toplama: Aktör-Ağ Teorisine Bir Giriş

Gabriel Tarde, modern düşüncenin kıyısında kalmış, göz ardı edilmiş bir isimdir. Oysa yüz yılı aşkın süre önce kaleme aldıkları, bugünün alışılmış bakış açılarını altüst edecek kadar taze ve sarsıcıdır. Yerleşik kalıpların dışında bir yol izler Tarde; sıradan bir sohbeti ekonomik bir üretim unsuru sayar, ekmek fiyatlarındaki dalgalanmalarla siyasetçilerin popülaritesindeki iniş çıkışları aynı titizlikle inceler. Fabrikadan çok, kitap endüstrisini üretimin merkezi olarak görür. Bu yaklaşım, ezberlere sıkı sıkıya bağlı olanlar için anlamsız, hatta absürt gelebilir. Onun düşünce dünyasına adım atmak, alışkanlıklarımızı ters yüz etmekle başlar. Tarde’a göre ekonomi, nesnel gerçekliklerden değil, özneler arası ilişkilerden doğar. Her şey ölçülebilir ve bilimsel kılınabilir, çünkü aslında hiçbir şey salt maddi değildir – her şey, bir anlamda, düşüncenin ve etkileşimin ürünüdür. Bu bakış açısı, katı kalıpları.