Tanzimat’tan Cihan Harbi’ne Osmanlı’nın Öteki Tarihi

19. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu’nda modernleşme çabaları, Tanzimat ve Islahat fermanlarıyla resmiyet kazansa da, gelenek ile değişim arasındaki gerilim ne yöneticileri ne de halkı tam anlamıyla ikna edebildi. Yeni Osmanlılar olarak anılan reform yanlısı aydınlar, imparatorluğu "Avrupa’nın Hasta Adamı" olmaktan çıkarmak için 1876’da meşrutiyeti ilan ettirseler de, II. Abdülhamid’in meclisi kapatmasıyla bu girişim kısa sürede sekteye uğradı. Ardından gelen toprak kayıpları, milliyetçi hareketlerin yükselişi ve gayrimüslim tebaanın artan hoşnutsuzluğu, krizi derinleştirdi. Jön Türklerin 1908’de meşrutiyeti yeniden hayata geçirme çabaları da çözüm olmadı; çünkü sorunun kaynağına inememişlerdi. 1911 Trablusgarp, 1912-1913 Balkan Savaşları ve nihayetinde I. Dünya Savaşı’ndaki yenilgi, imparatorluğun sonunu getirdi. Geride, Müslümanıyla gayrimüslimiyle parçalanmış bir toplum kaldı.