Sosyolojinin Mukaddimesi - Mukaddime’de Sosyoloji

Sosyolojinin kökenlerini sorguladığımızda, çoğu zaman Batı düşüncesinin öncülerine odaklanırız. Oysa bu bilim dalının temelleri, aslında çok daha eski ve farklı bir coğrafyada atılmıştı. 14. yüzyılda yaşamış İbn-i Haldun, "Mukaddime" adlı eseriyle toplumsal yapıyı, değişimi ve dayanışmayı sistemli bir biçimde ele alan ilk düşünürlerden biri oldu. Batı’da sosyoloji henüz şekillenmemişken, o "umran bilimi" adını verdiği bu alanın sınırlarını çizdi, yöntemlerini belirledi ve kavramlarını oluşturdu. Ne var ki bu önemli katkı, uzun süre göz ardı edildi. Ensar Çetin’in çalışması, İbn-i Haldun’un sosyolojik mirasını gün yüzüne çıkarıyor. Mukaddime’de yer alan toplumsal dayanışma kuramı (asabiye), göçebe ve yerleşik yaşam arasındaki farklar, değişim dinamikleri gibi konuları mercek altına alıyor. Batı merkezli bakış açısının ötesine geçerek, sosyolojinin doğuşunun aslında Doğu’ya ait bir hikâye olduğunu.