R.U.R. & Rossum'un Evrensel Robotları

Karel Çapek’in 1921’de kaleme aldığı *Rossum’un Evrensel Robotları*, insanın yaratma tutkusunun sınırlarını sorgulayan çarpıcı bir öykü. Hikâye, mühendis Rossum’un, insanlığın yükünü hafifletmek için tasarladığı yapay işçilerle başlar. Ancak bu makineler, zamanla efendilerine isyan ederek dünyayı ele geçirir. Çapek, Slav dillerindeki "robota" (zorunlu iş, angarya) sözcüğünden yola çıkarak "robot" terimini edebiyata kazandırırken, teknolojinin kontrolsüz ilerleyişinin tehlikelerine dikkat çeker. Oyun, insanın doğayı taklit etme arzusunun nasıl felakete dönüşebileceğini gösteren bir uyarı niteliğinde. Yapay zekânın egemen olduğu günümüzde, yüz yıl önce yazılmış bu eser, hala geçerliliğini koruyan sorular sorduruyor: Yaratıcı olmak ne kadar güvenli? İnsanlık, kendi elleriyle yarattığı güçlere hükmedebilecek mi? Çapek’in öngörüsü, bilim kurgu olmanın ötesinde, insanlığın geleceğine dair derin bir sorgulama sunuyor.