PEYAMİ SAFA-60. YIL HATIRASI

Vefatının 60. Yılında Hayattan Yazıya Peyami Safa ................................................9 Nesrin MENGİ Peyâmi Safa’nın Fıkralarındaki Kadın Algısı ...............................................................23 Abide DOĞAN Yakın Dönem İki Biyografi Çalışmasında Peyami Safa Profili: (Beşir Ayvazoğlu - Nevzat Kösoğlu) ............................................................................................35 Nesrin KARACA Matmazel Noraliya’nın Koltuğu ya da “Yeni Bir Metafizik Mümkün Mü?” .... 61 Münire Kevser BAŞ Peyami Safa’nın Hikâyelerinde Gözlemci Yapı ..........................................................67 Aliye USLU ÜSTTEN Peyami Safa’nın Canan Romanının Çözümlemesi ...................................................77 Nurullah ÇETİN Bir Kültür Adamının Trajedisi Peyami Safa ............................................................... 85 Sefa YÜCE Başka Türlü ‘Yaşamak Arzusu’nun ‘Hayal Kırıklığı’ ile Son Bulduğu Roman: “Bir Akşamdı” .......................................................................................................................... 93 Fatih SAKALLI Biz İnsanlar Hakkında ..........................................................................................................101 Ümmühan Bilgin TOPÇU “Zenginden Alıp Fakire Veren” Bir Kahraman Olarak “Cingöz Recai” .............115 Müzeyyen ALTUNBAY Yalnızız’daki Aforizmalar Üzerine ................................................................................123 Hasan YÜREK Peyami Safa’nın Tarihî Romanı Attila’da Türk Cihan Hâkimiyeti Ülküsü ......141 Salim PİLAVPeyami Safa’nın ‘Mahşer’ Romanında Türk Tiyatrosunun Sorunları .............149 Can ŞEN Mefkûrenin Peşindeki “İdeal” Yahut Bir Aydının “Objektif”İnden Eğitim, Gençlik ve Üniversite ...........................................................................................................155 Selçuk ATAY Peyami Safa’nın Unutulan Romanı: Süngülerin Gölgesinde’ki “Sevgili Vatan” ....169 Dinçer ATAY Peyami Safa’nın Tiyatrosu ‘Gün Doğuyor’ Üzerine Bazı Tespitler ..................191 Hayrunisa TOPÇU Peyami Safa’nın “Şimşek” Adlı Romanında Yapı ..................................................203 Öznur ÖZDARICI Peyami Safa’nın Dil Devrimi, Dil Planlaması ve Dilde Özleşme Üzerine Düşünceleri ............................................................................................................................215 Atilla AKTAŞ Peyami Safa’nın “Mahşer”inde Değerler Çatışması .............................................227 İsmail KEKEÇ Yirminci Yüzyılın Başında Peyami Safa’dan İstanbul Hikâyeleri .....................237 Serhat HAMİŞOĞLU Cumbadan Rumbaya Romanında Kadınlar Dünyası ...........................................249 Cennet ALTUNDAŞ Fatih-Harbiye: Doğu-Batı Çıkmazında Bir Eve Dönüş Romanı .........................261 Cengiz KARATAŞ Peyami Safa’nın Psikolojik Travma Estetiği .............................................................277 Mine Nihan DOĞAN Peyami Safa’nın Matmazel Noraliya’nın Koltuğu Romanında Yapı ve İzlek .....287 Serpil Öztürk ÖZKÜÇÜK Peyami Safa’nın Dil Ve Üslup Konusundaki Görüşleri Çerçevesinde Üç Romanından Söz Varlığı Örnekleri ............................................................................... 307 Ayberk KURTGEL Peyami Safa Türk kültür ve edebiyat hayatında zamanını aşarak iz bırakmayı başa- rabilmiş nadir yazarlarımızdandır. Peyami Safa yaşam tarzı, meseleleri bakış açısı, disiplinler arası bilginin ve hikmetin(tecessüs) peşinde koşması gibi yönleriyle fark yarat- mıştır. Onu değerli kılan en önemli özelliklerinden biri de yaşamı boyunca araştırmaya ve öğrenmeye olan merakıdır. Peyami Safa kendi ilminin hocasıdır(otodidakt). Onun sürekli araştırmaya ve öğrenmeye olan merakı ve talebe ruhu gerçekten takdire şayan- dır. Peyami Safa’nın iki yaşında yetim kalması, çocukluğunda ciddi sağlık sorunları yaşaması, sürekli geçim sıkıntısı içerisinde olması onu hayata tutunmaya ve erken yaş- larda kendi hayatına kazanmaya mecbur kılmıştır. Hayatını kazanabilmek için en büyük silahı ise kalemidir. İş hayatına gazetecilikle başlayan Peyami Safa daha sonra edebiya- tın hemen her türünde eserler kaleme alan iyi bir edip, memleket meselelerine duyarlı bir fikir ve fiiliyat adamı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda Peyami Safa hem -özellikle Türk İnkılabı’na Bakışlar gibi çerçevesi çok iyi çizilmiş telif bir eserle- Türkiye Cumhuriyeti’nin Kuruluş felsefesini çok iyi anlayacak kadar büyük bir fikir adamı hem de adını tarihe altın harflerle yazdıracak kadar ölmez eserler vermiş son derece yaratıcı ve üretken bir ediptir. Onun eserleri özellikle büyük ‘bir medeniyet krizi’ yaşayan Cum- huriyet Türkiye’si için âdeta bir ruh terapisi, bireye ve topluma tutulan bir ayna gibidir. Eserlerinde meselelere vukufiyeti kadar insan ruhuna olan temasları ve sanki büyük bir psikolog veya psikiyatr gibi derinlemesine yaptığı tahliller bize sanatçının ve sanat eserinin ulviliğini bir kez daha en güçlü bir şekilde ihsas ettirmektedir. Tabii değerler eğitimi yönüyle de Türk-İslam değerlerine olan saygısı ve ilgisi ile devlet-i ebed-müddet inancını da onun eserlerinde en derinden gözlemlemek mümkündür. Malumdur ki her eser biraz nakıstır. Bu çalışmanın kıymeti yazarlarımızın özverisin- den; eksikleri de şahsımdan mütevellittir. Bu eserin amacı Türk fikir ve sanat hayatına büyük hizmetler etmiş Peyami Safa’yı vefatının 60. yılında geniş bir katılımla, disiplinler arası bir yaklaşımla bir kez daha anlamaya çalışmak ve aziz hatıraları olan eserlerine bir kez daha genç nesillerin dikkatini çekmektir. Hülasa, bu saygı ve anma çalışmasında başta yazarlarımız olmak üzere emeği geçen herkese ve bilhassa kitabın hazırlanmasın- da öncü rol oynayan varlığını ve desteğini daima yanımızda hissettiğimiz değerli meslek- taşım Prof. Dr. Fatih Sakallı’ya teşekkürü bir borç bilirim. Umarım ki denizde bir damla olabilmişizdir. Bilvesile Peyami Safa’yı vefatının 60. Yıl dönümünde rahmet ve minnetle anıyor, yaratıcı ruhlu yeni yazarlarımıza daimi bir örnek olmasını diliyorum. Cengiz KARATAŞ 18.06.2021