Osmanlı İlmiye Merkez Teşkilatı'nda Reform (1826-1876)

19. yüzyıl Osmanlı modernleşme sürecinde ilmiye teşkilatı, köklü bir dönüşüm geçirdi. III. Selim ve II. Mahmud dönemlerinde başlayan reformlarla birlikte şeyhülislamlık makamı, yalnızca dini fetvalarla sınırlı kalmadı; yargı ve eğitim alanlarında da merkezi bir otorite haline geldi. Artık şeyhülislam, şer’i işlerin yanı sıra temyiz yetkisini de denetleyen, devlet bürokrasisinin ayrılmaz bir parçası olarak konumlandı. Vakıflar dışındaki tüm dini ve hukuki kurumlar, onun gözetiminde hiyerarşik bir yapıya kavuştu. Bu çalışma, ilmiye sınıfının reformlardan uzak tutulduğu, hatta vakıf gelirlerine el konularak zayıflatıldığı yönündeki yaygın kanıyı sorguluyor. Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasının ardından ilmiyenin de yeniden yapılandırıldığını, Osmanlı modernleşmesinin bütüncül bir parçası olarak ele alındığını ortaya koyuyor. Dönemin dinamiklerini mercek altına alan eser, ilmiye teşkilatının 1826-1876 yılları.