Nedenler Kitabı (Lider de Causis) ve Aquinolu Tomasso'nun Nedenler Kitabı Yorumu

12. yüzyılda Endülüs’te Latinceye kazandırılan *Nedenler Kitabı*, aslında 9. yüzyıl Bağdat’ında, kimliği gizemini koruyan bir İslam düşünürü tarafından kaleme alındığı düşünülen bir metin. Plotinus’un fikirlerinden beslenen bu eser, Aristoteles’in *Teolojisi* ile birlikte İslam felsefesinin Yeni-Platoncu ve Aristotelesçi damarlarını şekillendiren iki temel kaynaktan biri. Hem Platon’un hem Aristoteles’in izlerini taşısa da, Proklos’un çoktanrıcı *Teolojinin Öğeleri*’ni tek tanrılı bir bakışla yeniden yorumlayarak onlardan ayrılıyor. Felsefe ile teolojinin iç içe geçtiği bir dönemde yazılan metin, Aquinolu Tommaso’nun yorumuyla birlikte, Hristiyan ve İslam düşünce dünyasındaki etkisini gözler önüne seriyor. Çoktanrıcılıkla tektanrıcılığın kesiştiği bu ince çizgide duran *Nedenler Kitabı*, yalnızca sudûr geleneğinin bir parçası olmanın ötesinde, her klasik eser gibi, okunduğu çağın sorularına da yanıt.