Milliyetçiliğin Yüzleri & Janus'a Yeni Bir Bakış

Modern düşüncenin temel sorunsalı, makineler ya da teknolojik ilerleme değil, ulus olgusunun kendisidir. Sanayi devrimi kadar, hatta ondan da derin bir etkiyle şekillenen milliyetçilik, her coğrafyanın kendi tarihsel sancılarını yansıtır. Almanya’nın çalkantılı oluşum süreci Marksizme ilham verirken, İngiliz ampirizmi serbest ticaretin zaferlerini kutsamış; Amerikan pragmatizmi sınırların ötesine uzanan demokrasi arayışını yansıtmış, Fransız varoluşçuluğu ise devrimin yenilgileriyle yüzleşmenin ağırlığını taşımıştır. Peki, milliyetçilik neden hâlâ "çocukluk hastalığı", "akıldışılık" ya da "arkaik bir lanet" olarak damgalanıyor? Tom Nairn, Roma mitolojisindeki iki yüzlü tanrı Janus’un metaforuyla bu soruya farklı bir açıdan bakmamızı sağlıyor. Geçmişe dönük yüzüyle nostalji, geleceğe bakan yüzüyle umut vaat eden milliyetçilik, modernizmin çelişkilerini nasıl içinde barındırıyor? Hangi ihtiyaçlara karşılık.