Merkez ve Taşra Teşkilatlarıyla Dahiliye Nezareti (1836-1922) (Ciltli)

19. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu’nun en çalkantılı dönemlerinden biri olarak öne çıkar. Bu süreçte devlet yapısında köklü değişimler yaşanmış, özellikle kurumsal düzenlemeler hız kazanmıştır. II. Mahmud’un 1836’da yayınladığı bir fermanla Sadaret Kethüdalığı’nın yerini alan Umur-ı Mülkiye Nezareti, kısa süre sonra Dahiliye Nezareti adını alarak merkezi yönetimin kilit bir parçası haline gelmiştir. İlk nazır olarak atanan Mehmed Said Pertev Efendi’nin ardından göreve gelen Akif Paşa, nezaretin adını değiştirerek kurumsal kimliğini pekiştirmiştir. Ancak bu yeni yapı uzun ömürlü olmaz; 1838’de Sadaret’e bağlanan nezaret, Sultan Abdülmecid’in tahta çıkışıyla 1839’da tamamen lağvedilir. Görevleri Sadaret Müsteşarlığı’na devredilen Dahiliye Nezareti, 1869’da ikinci kez kurulsa da 1871’e kadar varlığını sürdürebilir. Bu inişli çıkışlı süreç, Osmanlı bürokrasisinin dönüşümünü ve merkeziyetçi anlayışın nasıl şekillendiğini gözler önüne serer.