Mahremiyetin Tahribi & Türk Romanında Çok Evlilik ve Metres (1870-1923)

Türk romanının doğuş yılları, Osmanlı İmparatorluğu’nun çözülme sancılarıyla çakışır. Buhranlı dönemlerde toplum, geleceğe dair kaygılarla kıvranırken edebiyat da bu gergin atmosferden nasibini alır. Çöküşün yarattığı psikolojik eziklik, bireyi ve devleti yabancı kültürlerin etkisine açık hâle getirir; öz değerlere duyulan güven sarsılır. Roman, ilk olarak çeviriler aracılığıyla Türk okuruyla buluşurken, sadece biçimsel değil, tematik olarak da Batı’nın izlerini taşır. Aldatma, metres hayatı gibi Osmanlı ahlak anlayışının reddettiği konular, özellikle Fransız edebiyatının etkisiyle Türk romanında yer bulur. Oysa roman, toplumu ve bireyi eğitme gücüne sahipken, Tanzimat yazarları bu potansiyeli doğru kullanamaz. Yanlış Batılılaşma, dönemin romancılarının en çok işlediği tema olur ve bu yöneliş, Osmanlı toplumunun karmaşık yüzünü yansıtır.