Lenin’in Üç Zaman Sentezi

Devrimler, tarihin akışını altüst ederken ardında yarım kalan bir dizi olasılık bırakır. Karşı-devrim ise bu kaosun içinde eski düzeni yeniden kurmaya çalışır; sınıfları eski yerlerine oturtur, açığa çıkan yeni imkânları bastırır, susturur ya da görünmez kılar. Örneğin Robespierre’in mülkiyet hakkındaki radikal sözleri anayasaya yansımadan unutulur, Saint-Just’un servet eleştirisi karşı-devrimci şiddetle boğulur. Devrimler asla tam anlamıyla gerçekleşmez; her zaman tarih tarafından tüketilemeyen, edimselleşmemiş bir parça kalır. Ne var ki bu yarım kalan kısım, geçmişte kaybolmuş bir anıdan ibaret değildir. Tarihin kronolojisine sıkışmamış, henüz aşılmamış bir potansiyel olarak varlığını sürdürür. Devrimcilerin zihninde uyanmayı bekleyen, geleceğe uzanan bir mirastır bu. Tarihin akışına direnen, unutulmaya yüz tutmuş ama asla yok olmayan bir kıvılcım.