Kutsanmış Topraklar Armaş ve Ermeniler

19. yüzyılın ortalarından itibaren büyük devletlerin dikkatini çeken Ermeni toplumu, Osmanlı topraklarında yüzyıllardır özgürce sürdürdükleri sosyal, kültürel ve dini yaşamlarına devam ediyordu. 1611 yılında İzmit yakınlarındaki Armaş’ta kurulan manastır, Ermenilerin ruhani merkezi haline gelmiş, bölgedeki inanç hayatına yön vermişti. Yüzyıllar boyunca hacılar için önemli bir durak olan Armaş, 1889’da açılan ruhban okuluyla da Ermeni cemaatinin din adamlarını ve hatta patriklerini yetiştiren bir eğitim yuvasına dönüştü. Ne var ki, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Batılı güçlerin Ermeni Sorunu’nu gündeme getirmesiyle, Armaş da dahil olmak üzere pek çok bölgede Ermenilerin yaşamı köklü değişimlere uğradı. Tarihin tozlu sayfalarında kaybolan bu hikâye, bir toplumun inançla yoğrulan geçmişini ve değişen kaderini gözler önüne seriyor.