Kutsalın Dönüşü

Modernitenin zafer naraları arasında dinin sonunun geldiği iddiası, aslında bir umuttan öteye geçemedi. Aydınlanma filozoflarının bu kehaneti, bilimsel bir öngörüden çok, ideolojik bir arzunun yansımasıydı. Oysa insanlık, inançla olan bağını hiç koparmadı; hatta bazı coğrafyalarda dini pratikler yeniden canlandı. Batı’da sekülerleşmeye en dirençli kiliseler güç kazanırken, bir zamanlar kutsaldan uzaklaşacağı varsayılan orta sınıflar, Uzak Doğu inançlarına ve yeni manevi arayışlara yöneldi. Sovyetler Birliği’nin din karşıtı sistematiği bile, Aziz Vladimir’in mirası karşısında uzun süre dayanamadı. Japonya’da Şinto tapınakları hâlâ ayakta, İslam dünyasında ise kutsal, hiçbir zaman sahneden çekilmedi. Ali Köse, din sosyolojisinin önde gelen isimleriyle birlikte, inancın aslında hiç kaybolmadığını, sadece biçim değiştirdiğini gözler önüne seriyor. Kutsal, dönüşerek varlığını sürdürüyor.