Kur’an-ı Kerim’in Kısa Tarihi ve Lügatçesi

Ahmed Cevdet Paşa'nın bu çalışması, Kur'an-ı Kerim'in tarihine ve dil özelliklerine ışık tutan iki önemli bölümden oluşuyor. İlk kısımda, Kur'an'ın indiriliş sürecinden yazıya geçirilmesine, vahiy kâtiplerinin rolünden sahabeler arasındaki kıraat farklılıklarına kadar pek çok konu, öz ve anlaşılır bir dille ele alınıyor. Hz. Osman döneminde gerçekleşen mushaf çoğaltma çalışmaları, Abdullah bin Mesud'un itirazları, ayet ve surelerin sıralanışı gibi tartışmalı meseleler, tarihsel bir perspektifle inceleniyor. Paşa, bu risaleyi dönemin Temyiz Mahkemesi Başkanı Rıza Bey'in isteği üzerine kaleme almış ve eserini 1885 yılında tamamlamış. İkinci bölümde ise Kur'an'da sıkça geçen, Türkçeye doğrudan çevrilmesi güç kelimelerin anlamları derleniyor. "Lâhika-i Şerîfe" adı verilen bu lügatçe, okuyucunun metni daha iyi kavramasına yardımcı olmayı amaçlıyor. Cevdet Paşa, bu çalışmayla Kur'an'ın diline dair merak edilen.