İtiraflarım

Köylülerin okuma yazma bilmemelerine ve eğitimsiz olmalarına ne kadar da imreniyordum! Benim için apaçık saçmalık olan inançlardaki bu ifadeler onlar için yanlış bir şey içermiyordu; onları kabul edebilir ve gerçeğe inanabilirlerdi - benim inandığım gerçeğe. Sadece benim için, mutsuz adam, gerçekle sahteliğin en ince ipliklerle örüldüğünü ve onu bu şekilde kabul edemeyeceğimi açıktı. Böylece yaklaşık üç yıl yaşadım. İlk başlarda, bir katekümen olarak hakikatle çok az ilişkim varken ve sadece bana en açık görünen şeyin kokusunu alırken, bu karşılaşmalar beni daha az etkiledi. Bir şey anlamadığımda, "Bu benim hatam, ben günahkârım" diyordum; ama öğrendiğim hakikatlerle ne kadar içli dışlı olursam, bunlar hayatımın temeli haline geldikçe, bu karşılaşmalar o kadar baskıcı ve acı verici hale geldi ve anlayamadığım için anlamadığım şey ile insanın kendine yalan söylemesi dışında anlaşılamayan şey arasındaki çizgi o kadar keskinleşti. Şüphelerime ve çektiğim acılara rağmen Ortodoks Kilisesi'ne bağlı kalmaya devam ettim. Ancak karar verilmesi gereken yaşam soruları ortaya çıktı; ve bu soruların Kilise tarafından karara bağlanması - yaşadığım inancın temellerine aykırı olarak - sonunda beni Ortodoksluk ile birlikteliği imkansız olarak reddetmek zorunda bıraktı. Bu sorular şunlardı: ilk olarak Ortodoks Doğu Kilisesi'nin diğer kiliselerle - Katolikler ve sözde mezhepçilerle - ilişkisi. O dönemde dine olan ilgim nedeniyle çeşitli inançlara mensup kişilerle temas halindeydim: Katolikler, Protestanlar, Eski İnananlar, Molokanlar (1) ve diğerleri. Ve aralarında gerçekten dindar olan birçok yüce ahlaklı insanla tanıştım. Onlarla kardeş olmak istedim. Peki ne oldu? Herkesi tek bir inanç ve sevgide birleştirmeyi vaat eden o öğreti, en iyi temsilcilerinin şahsında, bana bu adamların hepsinin bir yalanı yaşadığını; onlara yaşam gücü veren şeyin şeytanın bir ayartması olduğunu ve mümkün olan tek gerçeğe yalnızca bizim sahip olduğumuzu söyledi.