II. Abdülhamid Han

Batılı devlet adamları ve diplomatlar, II. Abdülhamid’i farklı açılardan değerlendirmiş, ancak ortak bir noktada buluşmuşlardı: O, ne zalim ne de sorumsuz bir hükümdardı. İngiliz siyasetçi Disraeli, onu adil ve vatansever bir lider olarak tanımlarken, Fransız elçi Bompard, dış politikadaki ustalığını vurguladı. İngiliz amiral Fisher, Akdeniz’deki görev süresince karşılaştığı iki önemli isimden biri olarak Abdülhamid’i saygıyla andı. O’Connor, Avrupa barışının koruyucusu olarak nitelerken, Layard ise samimi, çalışkan ve halkının refahı için çabalayan bir padişah portresi çizdi. Haslip’e göre ise tarih, onun milletinin mutluluğu için verdiği çabayı bir gün hak ettiği şekilde yazacaktı. Kurnazlığı ve zekasıyla tanınan Abdülhamid, Huntington’ın deyimiyle "dünya çapında bir siyasetçi"ydi. Diplomatik dehası, tehlikeleri öngörerek devletini ustalıkla yönetmesini sağladı.