İçimizdeki Ülke - Kişver-i Derun ve Bir Tercümenin Hikayesi

19. yüzyıl Osmanlısı’nın Ermeni aydınlarından Sahak Abro, devlet kademelerinde yükselmiş, ödüllendirilmiş bir tercümandı. Fransız yazar Ségur’un *Kişver-i Derun* adlı eserini Türkçeye kazandırarak yalnızca edebi bir köprü kurmakla kalmadı, ardında unutulmaz bir öykü de bıraktı. Ölümünden iki yıl sonra, 1902’de basılan bu çeviri, dönemin gergin siyasi atmosferinde beklenmedik bir kaderle karşılaştı. Meşrutiyetin yaklaşan ayak sesleri arasında, Maarif Nezareti’nin incelemesi sonucu eserin izinsiz yayımlandığı ve içeriğinin "zararlı" bulunduğu ortaya çıktı. Sahak Abro’nun yıllar süren çabası, bir anda toplatma ve imha kararına dönüştü. İktidardan düşüşün, bürokratik trajedinin ve sessiz bir direnişin izlerini taşıyan bu hikâye, Osmanlı’nın son dönemine dair çarpıcı bir ayna tutuyor.