Hekim Şani-zade Ataullah, 1771-1826

Osmanlı tarih yazıcılığında devletin resmi kaleminden çıkan eserler, çoğu zaman iktidarın beklentilerine uygun bir anlatı sunarken, bazı vak'anüvisler cesur bir duruş sergileyerek olayları kendi bakış açılarından aktarmayı başarmıştır. Şânî-zâde Mehmed Atâullah Efendi de bu nadir isimlerden biridir. Tarih sahnesindeki gelişmeleri yalnızca kaydetmekle kalmayıp, neden-sonuç ilişkilerini derinlemesine irdeleyen yaklaşımı, eserini dönemin diğer vakayinamelerinden ayırır. Kendisinden sonra gelen tarihçilere de ilham veren bu eleştirel üslup, onun mirasını daha da değerli kılar. Şânî-zâde’nin kaleminden çıkan satırlar, sadece geçmişe değil, tarih yazımının kendisine de ışık tutar.