Hay & Issız Adada Bir Çocuk

9. yüzyılda Yunancadan Arapçaya aktarılan *Salaman ve Absal* öyküsü, İslam düşünce dünyasında derin izler bıraktı. Özellikle İbn Sina’nın *Hay bin Yakzan* adlı eseri, bu geleneğin en bilinen örneklerinden biri oldu. Ancak bu alegorik anlatılar arasında gerçek bir roman boyutuna ulaşan tek yapıt, 12. yüzyılda Endülüslü filozof İbn Tufeyl’in kaleme aldığı *Hay bin Yakzan* ya da diğer adıyla *Doğu Bilgeliğinin Gizemleri*ydi. Felsefi derinliği ve yalnız bir çocuğun ıssız adadaki serüvenini anlatmasıyla, hem ilk felsefi roman hem de ilk "robinsonad" olarak kabul edildi. Avrupa’da Defoe’dan Spinoza’ya kadar pek çok düşünürü etkileyen bu eser, Osmanlı coğrafyasında ise uzun süre görmezden gelindi. *Robinson Crusoe* defalarca Türkçeye çevrilirken, *Hay bin Yakzan*’ın dilimize kazandırılması için 1923’ü, kitap olarak basılması için ise 1985’i beklemek gerekti. Bu yeni baskıda, İbn Tufeyl’in eseriyle birlikte, M..