Gaspıralı İsmail

Gaspıralı İsmail, Türk birliğinin coğrafi sınırlar ya da lehçe farklarıyla bölünemeyeceğine yürekten inanan bir düşünürdü. Onun gözünde dil, bu birliği pekiştirecek en güçlü araçtı; bu yüzden sade, anlaşılır bir Türkçe’nin yaygınlaşması için yılmadan çalıştı. Eğitim alanında da devrim niteliğinde adımlar attı: 1884’te Bahçesaray’da açtığı okul, kısa sürede okuma yazmayı kolaylaştıran yeni bir yöntemle tanındı. On yıl içinde bu modeli benimseyen okulların sayısı yüzleri buldu, ilerleyen yıllarda ise binlere ulaştı. Fikirleri, çıkardığı *Tercüman* gazetesiyle Kafkasya’dan Mısır’a, Kazan’dan Türkistan’a kadar geniş bir coğrafyada yankı buldu. 1907’de Kahire’de bir İslam kongresi düzenlemek için hummalı bir çaba gösterdi, 1910’da ise Hindistan’a giderek Bombay’daki İslami toplantılarda düşüncelerini paylaştı. Sadece Rusya Türkleri’nin değil, tüm Müslüman dünyanın sorunlarıyla ilgilenen Gaspıralı, zekâsı ve.