Faşizmin Etkisinde Türkiye'de Sinema (1939-1945)

İkinci Dünya Savaşı yılları, Türkiye sinemasında karanlık bir dönemin de başlangıcı oldu. Bu dönemde perdeye yansıyan filmler, dönemin siyasi rüzgârlarından nasibini almış, milliyetçi ve faşizan söylemler sinema salonlarını doldurmuştu. Nazım Hikmet, Orhan Selim ve Mümtaz Osman takma adlarıyla kaleme aldığı yazılarla, bu akıma karşı ilk eleştirel seslerden biri olarak öne çıktı. Sinema tarihine not düşülen bir anı, faşizmin etkisini gözler önüne serer: Alman konsolosluk yetkilileri, faşizmi eleştiren filmler gösterdiği için yönetmen Cemil Filmer’i tehdit etmiş, “Tanklarımızla geldiğimizde caddenin ortasında asarız” demişlerdi. Filmer’in yanıtı ise cesaretin ve direnişin simgesi oldu: “O gün ofisimde değil, cephede olacağım.” Savaş yılları, sağ ve sol kavramlarının keskinleştiği, ideolojilerin sertleştiği bir dönemdi. Faşizmin izleri, Türkiye’den hiç silinmedi; aksine, zamanla daha da derinleşerek.