Erzurum`a Yolculuk

Aleksandr Puşkin, 1829 yılındaki Doğu seferine dair gözlemlerini aktarırken, savaşın stratejik ayrıntılarına girmekten özenle kaçınır. Soğanlı Dağları’nı aşan birliklerin cesareti, Osman Paşa’nın kuşatmadan kurtarılması ya da bir günde iki düşman ordusunun püskürtülmesi gibi askeri başarılar, kimi eleştirmenlerce hafife alınsa da, Puşkin’in gözünde bu zaferleri küçümsemek, kendisini sıcak bir çadırda ağırlayan ve yoğun sorumlulukları arasında ona vakit ayıran komutanın cömertliğini görmezden gelmek olur. Güçlülerin korumasına ihtiyaç duymayan biri için, onların samimiyeti ve konukseverliği, başka hiçbir beklentiye yer bırakmayan değerli bir armağandır. Nankörlük suçlamalarına, haksız eleştirilere ya da edebi alaylara prim vermek yerine, Puşkin bu yolculuk notlarını olduğu gibi, sansürsüz ve eksiksiz yayımlamayı seçer. Eser, yazarın sansürle mücadelesine ve unutulmaya yüz tutmuş halkların hafızasına duyduğu.