Emperyalizmlerin Sosyolojisi

Joseph Schumpeter, emperyalizmi yalnızca ekonomik çıkarların bir uzantısı olarak görmenin eksik kaldığını savunuyor. Neo-Marksist yaklaşımların, bu olguyu kapitalist sınıfın belirli bir gelişim evresindeki taleplerine indirgediğini kabul etmekle birlikte, bu bakış açısının tarihin ekonomik yorumu ile zorunlu bir bağının bulunmadığını vurguluyor. Ona göre emperyalizm, geçmişin toplumsal dinamiklerinin bir kalıntısı; güncel koşullardan çok, eski üretim ilişkilerinin izlerini taşıyan bir yapı. Zamanla ortadan kalkması kaçınılmaz, çünkü dayandığı yaşamsal gereklilikler artık var değil. Toplumsal dönüşüm, bu tür kalıntılara yer bırakmıyor; çöken yapılarla birlikte onları da tarihin derinliklerine gömüyor. Schumpeter’in analizi, emperyalizmi salt ekonomik bir determinizme hapsetmeden, tarihsel ve sosyolojik bağlamı içinde ele alıyor.