Emîr es-San‘anî ve Mutlak İctihad Düşüncesi

Yemen’in önde gelen âlimlerinden Emîr es-San’ânî, İslam düşünce tarihinde özgün bir duruş sergileyen müctehidlerdendir. Zeydî geleneğin içinde yetişmesine rağmen, mezhep sınırlarını aşarak kendini yalnızca "Müslüman" kimliğiyle tanımlamış, itikadî ve fıkhî ayrımları bidat olarak görmüştür. İki yüzü aşkın eseri ve yetiştirdiği öğrencilerle İslam ilimlerine önemli katkılar sunan San’ânî, selef akidesine dönüş çağrısı yapmış, mutlak ictihad anlayışıyla dönemin ıslahatçı düşünürlerini etkilemiştir. Mezhep içi yorumları eleştirmiş, tahrîc yöntemini kurucu imamların görüşlerini dinin aslına tercih etmekle suçlamıştır. Tasavvufi kurumlara ve ritüellere mesafeli yaklaşmış, rabıta, vesile gibi uygulamaları reddederek bireysel dindarlığı ön plana çıkarmıştır. Muhyiddin İbnü’l-Arabî’ye yönelttiği eleştirilerle de dikkat çeken San’ânî, İslam düşüncesinde özgür ve sorgulayıcı bir çizginin temsilcisi olmuştur.