Ecel-i Kaza & İnceleme Yeni ve Eski Harflerle Metin Sözlük

Tanzimat dönemi, Osmanlı'nın Batı'ya açılan kapısı olarak edebiyatta da derin izler bıraktı. Bu değişim rüzgârıyla sahneye çıkan ilk Türkçe mensur dramlardan biri, Ebuzziya Tevfik'in *Ecel-i Kaza* adlı eseri oldu. 1872'de yayımlandığında ses getiren bu oyun, dönemin tiyatro tutkunları tarafından defalarca sahnelendi ve ilgiyle karşılandı. Beş perdelik yapıt, kan davası yüzünden kavuşamayan iki gencin trajik aşkını anlatırken, aslında çok daha derin bir mesaj taşır. Kızın despot babası, Erzurum Valisi Laz Ahmet Paşa'nın baskıcı yönetimi altında ezilen halkın çaresizliği, aşk öyküsü aracılığıyla verilir. Romantik bir yüzeye sahip görünen hikâye, özünde hürriyet ile zulüm arasındaki mücadeleyi gözler önüne serer. Ebuzziya Tevfik'in kaleminden çıkan bu tek tiyatro eseri, hem dönemin ruhunu yansıtan hem de evrensel temaları işleyen önemli bir yapıttır.