Dersaadet'te Bir Sosyalist Parvus Efendi

1910’lu yılların İstanbul’u, düşünce dünyasında hareketli bir döneme tanıklık ediyordu. Türk milliyetçiliğinin önde gelen isimleri, farklı kökenlerden gelerek entelektüel bir ortam oluşturmuştu: Diyarbakırlı Ziya Gökalp, Tatar asıllı Yusuf Akçura, Azeri Ahmet Ağaoğlu ve Köprülüzade Fuat gibi isimler, bu zengin tartışma ikliminin parçasıydı. Aralarına sonradan katılan bir figür ise dikkat çekiciydi: Alexander Israel Helphand, namı diğer Parvus Efendi. 1905 Rus Devrimi’nin önemli aktörlerinden biri olan Parvus, Marksist düşüncenin etkili bir temsilcisi olarak, Osmanlı ekonomisinin Batı’nın iktisadi emperyalizmi tarafından nasıl sömürüldüğünü, rakamlar ve analizlerle ortaya koyuyordu. Cenk Beyaz’ın çalışması, Parvus’un bu iktisadi tespitlerini derinlemesine ele alarak, dönemin siyasi ve ekonomik dinamiklerine ışık tutuyor. Tarih meraklıları için kaçırılmaz bir inceleme.