Aziz Don Manuel

Miguel de Unamuno'nun bu kısa ama derinlikli romanında, köyün sevilen rahibi Don Manuel'in sesi, adeta gökyüzünden süzülen bir ilahi gibi çınlar. Ayinlerde okuduğu dualar, kilisenin taş duvarlarını aşar, gölün sularında yankılanır ve dağların eteklerine kadar ulaşır. Özellikle İsa'nın çarmıhtaki son sözlerini andığı anlarda, köylülerin yüreğine bir ürperti düşer; sanki o eski heykelin içinden gerçek bir ses duyuluyormuş gibi. Unamuno, manzara betimlemelerine ya da geleneklere fazla yer vermeden, karakterlerin iç dünyalarına odaklanır. Onun amacı, insanların ölümsüzlük arayışlarını, kendilerini tanıma çabalarını ve bu yolculukta yaşadıkları iç çatışmaları gözler önüne sermektir. Roman, okuyucuyu da bu keşfe davet eder; çünkü gerçek hikâyelerin sonu yoktur, tıpkı yaşam gibi.