Arabistanlı Philby & Bir İngiliz Casusunun Vehhabî Devleti’nin Kuruluşundaki Rolü

Osmanlı’nın Hicaz olarak andığı Arabistan, hac güzergâhlarının güvenliği için yüzyıllar boyu mücadele verdiği bir coğrafya oldu. İmparatorluğun zayıflamasıyla birlikte bölge, emperyal güçlerin hedef tahtasına dönüştü; en başta da İngilizlerin. Orta Arabistan’ın Necd bölgesinde filizlenen Vehhabilik hareketi, Osmanlı’dan kopuşun fitilini ateşlerken, bu ayrılıkçı dalga Londra’nın sömürge politikalarına zemin hazırladı. 20. yüzyılın ilk çeyreğinde Ortadoğu’daki Osmanlı-Arap gerilimini anlatan çalışmalar genellikle Lawrence’ın gölgesinde kalır. Oysa bölgede, yerel liderlerle iç içe geçmiş, çok daha etkili İngiliz ajanlar da vardı. Harry St. John Bridger Philby de bunlardan biriydi: Kimi zaman gezgin, kimi zaman tüccar, kimi zaman da İbn Suud’un en yakın danışmanı olarak Britanya’nın çıkarları doğrultusunda hareket eden bu gizemli figür, Osmanlı karşıtı yeni bir devletin temellerini atan isimlerden biri oldu..