Alban Tarihi Son Hunlar - Hazarlar - Ermeniler - Terekemeler

Bugünkü Azerbaycan’ın antik dönemlerdeki adı olan Albaniya, erken Orta Çağ boyunca bölgenin kültürel ve siyasi kimliğini şekillendiren önemli bir coğrafyaydı. Bu isim, ilk kez Amasyalı coğrafyacı Strabon’un eserlerinde karşımıza çıkar; Gürcü kaynaklarında Rani, Ermenilerde Ağvan, Farslarda Ardan, Araplarda Arran, Süryanilerde ise Aran olarak anılır. Yazarın aktardığına göre, Alban kelimesi "sevecen" anlamını taşır. Hristiyanlığı toplu olarak benimseyen ilk halk olan Albanlar, bu dini 57 yılında kabul ederken, Ermenilerden çok daha önce inançlarını değiştirmişlerdi. Alban Tarihi, bu kadim toplumun geçmişine ışık tutan en değerli kaynaklardan biri. Kalankatlı Moses’e atfedilen eser, üç bölümden oluşur: İlk iki kitap, yaratılıştan 710 yılına kadar uzanan olayları ele alırken, üçüncü kitap 998-999 yıllarını kapsar ve muhtemelen farklı bir yazar tarafından tamamlanmıştır. Türk tarihi açısından da büyük önem.